Jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe?

Spis treści

1. Wstęp
2. Dlaczego warto sprawdzić, czy biżuteria jest ze złota?
3. Metody sprawdzania biżuterii – jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe? 
4. Wyjaśniamy polskie cechy probiercze 
5. Złoto bez wybitej próby – czy warto się martwić? 
6. Jak sprawdzić, czy pierścionek jest złoty, gdzie nabita jest cecha? 
7. Jak sprawdzić, czy łańcuszek jest złoty, gdzie nabita jest cecha?
8. Jak rozpoznać złoto od mosiądzu?
9. Jak rozpoznać i czym się różni złoto od tombaku?
10. Jak nie dać się oszukać przy zakupie złotej biżuterii? 
11. FAQ – najczęściej zadawane pytania

Wstęp

Z roku na rok rośnie świadomość kupujących, którzy zamiast srebra czy stali chirurgicznej wybierają trwałą biżuterię ze złota. Nie ma w tym nic dziwnego, wydawać by się mogło, że to najlepszy wybór, jeśli bierzemy pod uwagę trwałość i wartość materiału. Wraz z tą popularnością pojawia się jednak druga strona medalu. To coraz więcej nieuczciwych sprzedawców i materiałów imitujących złoto, które potrafią wyglądać łudząco podobnie do prawdziwego kruszcu. 

Być może sama masz w szkatułce pierścionek po babci, łańcuszek znaleziony w szufladzie lub bransoletkę, którą ktoś podarował Ci lata temu. Wszystkie noszą w sobie emocje i wspomnienia, ale tak naprawdę nie wiesz, czy to prawdziwe złoto, pozłacany stop, a może coś zupełnie innego. W takich momentach pojawia się pytanie, czy ten przedmiot ma realną wartość i jak sprawdzić, czy rzeczywiście jest złoty? 

W tym artykule dowiesz się, jak samodzielnie sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe, jak rozpoznać autentyczną biżuterię, gdzie szukać wybitych prób i w końcu jak nie dać się oszukać przy zakupie? 

Dlaczego warto sprawdzić, czy biżuteria jest ze złota?

Często wynika to z naszej czystej ciekawości, czy pewności autentyczności zakupionej biżuterii. Chcemy wiedzieć, czy coś jest złote, a nie tylko zgadywać. Poczucie bezpieczeństwa i wiedzy na ten temat jest bardzo ważne z punktu widzenia klienta. W końcu nikt z nas nie chce się zawieść po zakupie złotej biżuterii, która wcale złotą nie jest. Sprawdzenie autentyczności pozwala uniknąć rozczarowania i realnej straty finansowej. Dlatego tak ważny jest wybór sprawdzonego sklepu jubilerskiego. W Coomi twój komfort i bezpieczeństwo są dla nas priorytetem na każdym etapie sprzedaży. 

Metody sprawdzania biżuterii – jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe? 

Istnieje kilka skutecznych metod, które pozwolą Ci sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe.  

• Sprawdzenie cechy probierczej

Sklepy jubilerskie sprzedające biżuterię na terenie naszego kraju są zobowiązane do cechowania wyrobów. Co to oznacza w praktyce? Każdy produkt ważący powyżej 1 grama musi zostać oznaczony przez Okręgowy Urząd Probierczy specjalnym oznaczeniem – cechą probierczą. Cechy różnią się od siebie w zależności od rodzaju kruszcu (złoto, srebro, pallad, platyna) oraz od zawartości danego metalu szlachetnego w stopie. Więcej o cechach przeczytasz w dalszej części artykułu. 

• Test magnesem – nie do końca wiarygodny

Złoto wykazuje właściwości diamagnetyczne, oznacza to, że nie przyciąga magnesu. To bardzo popularny test – jeśli mocniejszy magnes nie przyciąga Twojej biżuterii, to znaczy, że może być wykonana ze złota, a nie na przykład z pozłacanej stali chirurgicznej. 

Warto zaznaczyć, że inne metale takie jak srebro, miedź czy cynk również nie przyciągają złota. A więc mając do czynienia z tombakiem (stopem srebra i cynku), który również wykazuje właściwości diamagnetyczne, test magnesem nie pozwoli go odróżnić od złota. 

Kupiłeś złotą biżuterię w sklepie jubilerskim, ale magnes ją delikatnie przyciąga przy zapięciu? Może się tak dziać, ponieważ niektóre mechanizmy wewnętrzne – najczęściej sprężynki w zapięciach wykonane są z twardszych metali, aby zachowały trwałość na dłużej. Ta sama sytuacja występuje w dmuchanych sztywnych bransoletkach, które wewnątrz mają najczęściej stalowy mechanizm. Stal ma w sobie żelazo, a żelazo przyciąga magnes. 

• Badanie złota na kamieniu probierczym – test kwasem

Polega na delikatnym zarysowaniu próbki na kamieniu probierczym, na którym zostaje cienki ślad metalu. Następnie nakładana jest kropla odpowiedniego kwasu (w zależności od deklarowanej próby), która zareaguje w odpowiedni sposób. Jeśli ślad próbki rozpuszcza się – złoto ma niższą próbę niż kwas testowy, jeśli pozostaje bez zmian złoto ma taką samą lub wyższą próbę. 

O ile jest to powszechnie stosowana i zazwyczaj skuteczna metoda to należy zaznaczyć, że jest ona inwazyjna w stosunku do biżuterii. Aby przeprowadzić ten test należy zarysować biżuterię o kamień probierczy, zazwyczaj robi się to w niewidocznym miejscu, ale czasami takich miejsc po prostu nie ma. Rysa może być widoczna przy delikatnych wyrobach i będzie on wymagał dodatkowego polerowania. 

• Badanie spektrometrem – bezpieczne dla biżuterii 

Najbardziej bezpieczna, nieinwazyjna, szybka oraz rekomendowana przez Coomi metoda badania złotej biżuterii to badanie spektrometrem.

Badanie spektrometrem XRF to obecnie najdokładniejsza i najbezpieczniejsza metoda sprawdzania złota, stosowana przez jubilerów, lombardy i Urzędy Probiercze. W przeciwieństwie do testów kwasowych, spektrometr nie wymaga zarysowania oraz uszkodzenia biżuterii – pomiar wykonywany jest bezdotykowo.

Jak przebiega badanie?

Spektrometr wysyła wiązkę promieniowania XRF na badany przedmiot, komputer ją analizuje i w kilka sekund podaje parametry takie jak: dokładna próba złota (z precyzją do setnych procenta) i pełny skład stopu, a więc również wszystkie domieszki. Dla klienta oznacza to pewność, która w domowych warunkach jest po prostu niemożliwa. Koszt badania w największych polskich miastach oscyluje w granicach 30-50 zł za badanie. 

Badanie spektrometrem jest szybkie, bezpieczne, precyzyjne, nieinwazyjne i co najważniejsze najbardziej wiarygodne spośród dostępnych metod. 

Wyjaśniamy polskie cechy probiercze

W Polsce system probierczy jest ściśle regulowany prawnie i ma chronić kupujących przed fałszywą lub zaniżoną próbą złota. Oznacza to, że w przypadku złota każda biżuteria o masie powyżej 1 grama musi posiadać cechę probierczą, czyli specjalny znak wybity przez Okręgowy Urząd Probierczy. 

Znak ten jest urzędowym potwierdzeniem, że wyrób zawiera deklarowaną ilość złota.

Cecha dla wyrobów ze złota to wizerunek rycerza, po jego lewej stronie widnieje litera odpowiadająca miejscu konkretnego Urzędu Probierczego, który ocechował wyrób (dla Warszawy to litera W). Po prawej stronie cyfra od 0 do 6 odpowiadająca konkretnym próbom złota, gdzie 6 to najniższa próba, a 0 to najwyższa, np. 333 (33,3% złota w wyrobie) oznaczona cyfrą 6, 585 (58,5% złota w wyrobie) oznaczona cyfrą 3. 

A więc cecha wybita na naszych produktach będzie wyglądała właśnie tak:

Złoto bez wybitej próby, czy warto się martwić? 

Brak wybitej próby budzi naturalny niepokój – szczególnie dziś, kiedy na rynku spotykamy się z nieuczciwymi sprzedawcami, którzy próbują sprzedać nam złote wyroby, które ze złotem mają niewiele wspólnego. Nie zawsze złoto bez wybitej próby oznacza, że z biżuterią jest coś nie tak. 

• Biżuteria, która waży poniżej 1 grama, nie musi mieć cechy probierczej. Dotyczy to głównie: drobnych zawieszek, cienkich łańcuszków, sztyftów w kolczykach, czy delikatnych bransoletek. W takim przypadku brak cechy nie musi oznaczać, że wyrób, który zakupiliśmy, nie jest złoty. 

• Złoto z zagranicy. Nie wszystkie kraje stosują takie same symbole probiercze jak Polska. Może się zdarzyć, że prawo danego kraju nie reguluje kwestii probierczych, wtedy wyrób nie będzie miał państwowych oznaczeń. Warto jednak zweryfikować go po powrocie do Polski. 

Kiedy złoto bez wybitej próby jest sygnałem ostrzegawczym?

• Biżuteria waży wyraźnie więcej niż 1 g i została zakupiona w legalnym źródle
• Biżuteria pochodzi z niepewnego źródła od niezaufanego sprzedawcy lub niesprawdzonego sklepu internetowego
• Produkt budzi nasze wątpliwości – zmienia kolor, czernieje, ma podejrzanie lekkie zapięcie

W takich przypadkach brak cechy oznacza albo to, że zostaliśmy oszukani albo nieuczciwą sprzedaż z pominięciem Urzędu Probierczego. Przede wszystkim unikajmy zakupów w niesprawdzonych miejscach, ale kiedy dojdzie już do transakcji – sprawdźmy próbę złotej biżuterii u jubilera lub w miejscu ze spektrometrem. 

Jak sprawdzić, czy pierścionek jest złoty, gdzie nabita jest cecha?

Pierścionki są jednym z najczęściej podrabianych elementów złotej biżuterii, dlatego warto wiedzieć, jak sprawdzić, czy pierścionek jest złoty, gdzie szukać cechy probierczej i jak ocenić, czy dany model wykonany jest ze złota.

W zdecydowanej większości przypadków cecha wybita jest na samym dole pierścionka po jego wewnętrznej lub częściej - zewnętrznej stronie. Do jej odczytania będzie potrzebna lupa 10x lub telefon z aparatem z dobrym zoomem. 

Metody sprawdzania czy wyrób jest złoty znajdziesz tu:

Jak sprawdzić, czy łańcuszek jest złoty, gdzie nabita jest cecha?

Gdzie szukać cechy w łańcuszkach? Mimo często skomplikowanego projektu znalezienie cechy probierczej na złotym łańcuszku lub naszyjniku nie powinno stanowić problemu. Urzędy Probiercze zazwyczaj nabijają ją na zapięciu lub w jego bliskim otoczeniu. 

Cechę nabija się tam, gdzie najłatwiej ją wybić – nie może osłabić ani uszkodzić biżuterii.

Jak sprawdzić, czy łańcuszek jest złoty? Skorzystaj ze sposobów wymienionych na początku artykułu. 

Jak rozpoznać złoto od mosiądzu?

Choć na pierwszy rzut oka złoto i mosiądz mają podobny, żółty kolor, różni je praktycznie wszystko. Oto trzy najłatwiejsze testy, które odpowiedzą na pytanie, jak rozpoznać złoto od mosiądzu.

• Waga (gęstość). Złoto jest zauważalnie cięższe niż mosiądz. Przedmiot ze złota o tych samych wymiarach co mosiężny będzie wydawał się odczuwalnie bardziej masywny.

• Reakcja na czas i powietrze. Prawdziwe złoto nie rdzewieje ani nie matowieje z upływem lat. Mosiądz, jako stop miedzi i cynku, z czasem pokrywa się zielonkawym lub rdzawym nalotem. Jeśli więc pierścionek, który znalazłeś w starej szafie jest zielonkawy, to z pewnością nie jest wykonany ze złota. 

• Szukaj wybitej cechy. Wyrób ze złota o jakiejkolwiek wartości jubilerskiej zawsze powinien posiadać wybitą próbę. Mosiądz takich oznaczeń nie posiada. 

Jak rozpoznać i czym się różni złoto od tombaku?

Nazywany złotem głupców. Tombak, bo o nim mowa, to stop miedzi i cynku, w którym zawartość miedzi przekracza 80%. Jego złoty kolor sprawia, że często mylony jest ze złotem. Oto najważniejsze różnice między złotem a tombakiem.

• Trwałość koloru: złoto nie traci swojej barwy przez lata, tombak ciemnieje i żółknie.
• Kontakt ze skórą: złoto nie zostawia śladów, tombak może powodować zielonkawe przebarwienia.
• Reakcja na potarcie: złoto nie ściera się i nie zostawia smug, tombak może zostawić metaliczny ślad na tkaninie.
• Waga: złoto ma większą gęstość, a więc jest także cięższe przy tej samej objętości w stosunku do tombaku.
• Oznaczenia: złota biżuteria ma wybitą cechę probierczą, tombak jej nie posiada.

Jak szybko sprawdzić, czy to złoto czy tombak?

Sprawne oko jubilera bez problemy wyłapie różnice pomiędzy złotem a tombakiem. Niestety przechodzień czy turysta w nadmorskim kurorcie będzie miał problem z jego odróżnieniem. Jeśli zastanawiasz się, jak sprawdzić, czy to na pewno złoto, wróć na początek artykułu do miejsca, w którym omawialiśmy sposoby sprawdzenia złota. 

Mało miarodajnym, ale stosowanym sposobem jest wykorzystanie białej ściereczki, którą potrzemy biżuterię. Jeśli zostawi ślad – najprawdopodobniej to tombak. 

Jak nie dać się oszukać przy zakupie złotej biżuterii? 

W praktyce oszustwa wyglądają niewinnie: atrakcyjna cena, brak wyraźnych zdjęć, opis bez większych szczegółów i sprzedawca, który naciska, żeby „brać od razu, bo zaraz kupi ktoś inny”. 

A przecież kilka prostych kroków potrafi oszczędzić tonę stresu:

• Zawsze sprawdzaj i pytaj o cechę probierczą. Wybita próba to obowiązek dla każdego, kto sprzedaje złotą biżuterię. 
• Proś o realne zdjęcia. Najlepiej z bliska, bez filtrów, z widocznym zapięciem i bokami. 
• Unikaj okazji „50% taniej tylko dziś”. Złota biżuteria nie ma nagłych przecen bez powodu.
• Kupuj w sprawdzonych miejscach. Rób zakupy tam, gdzie dostaniesz paragon, certyfikat i jasne zasady zwrotów – to sygnał, że sprzedawca nie ma nic do ukrycia.
• Przeczytaj opinie. Zapoznaj się z opiniami o produkcie, ale pamiętaj też o opiniach o sprzedawcy. 

Na koniec warto zadać sobie jedno pytanie:

Czy emocja pod tytułem „zostałem oszukany” jest naprawdę warta tych kilkudziesięciu, kilkuset złotych różnicy? Złoto kupuje się na lata, nie daj się nabrać na chwilową okazję.  

FAQ – najczęściej zadawane pytania

• Czy mogę samodzielnie sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe? 

Możesz wstępnie ocenić jego próbę szukając cechy probierczej, sprawdzając wagę czy obserwując reakcję metalu na upływ czasu, ale stuprocentową pewność daje jedynie badanie u jubilera lub spektrometrem XRF. 

• Czy magnes przyciągający zapięcie oznacza, że biżuteria nie jest złota?

Niekoniecznie. W zapięciach stosuje się stalowe sprężynki, które reagują na magnes, nawet jeśli cały wyrób jest złoty. 

• Czy test kwasem jest bezpieczny?

Tak, ale jest inwazyjny – pozostawia na biżuterii ślad po badaniu. Do drogich i delikatnych wyrobów lepiej sprawdzi się badanie spektrometrem. 

• Jak odróżnić złoto od tombaku lub mosiądzu?

Zwróć uwagę na wagę, trwałość koloru oraz obecność cechy probierczej. Tombak i mosiądz ciemnieją, złoto – nie. 

• Czy złoto zawsze ma wybitą cechę? 

W Polsce każdy wyrób powyżej 1 grama powinien ją mieć. Lżejsze elementy oraz biżuteria spoza Unii Europejskiej mogą być jej pozbawione.

• Jaka jest najlepsza metoda sprawdzenia złota?

Bezkonkurencyjne jest badanie spektrometrem XRF – szybkie, bezpieczne i nieinwazyjne. Koszt takiego badania oscyluje w granicy 20-50 zł.